| Marian Zyndram-Kościałkowski ps. Jerzy Orwid |
|
| Data i miejsce urodzenia | 16 marca 1892 |
| Data i miejsce śmierci | 12 kwietnia 1946 |
| Premier Rzeczypospolitej Polskiej | |
| Okres urzędowania | od 13 października 1935 do 15 maja 1936 |
| Przynależność polityczna | Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem |
| Poprzednik | Walery Sławek |
| Następca | Felicjan Sławoj Składkowski |
Marian Zyndram-Kościałkowski, ps. "Jerzy Orwid" (ur. 16 marca 1892 w majątku Ponedel k. Kowna, zm. 12 kwietnia 1946 w Brookwood, obecnie Woking) – polski polityk związany z obozem piłsudczykowskim, premier Polski w latach 1935-1936, wolnomularz[1], podpułkownik piechoty Wojska Polskiego.
Spis treści |
edytuj Młodość i działalność niepodległościowa
Marian Zyndram-Kościałkowski urodził się w majątku Ponedel na Kowieńszczyźnie. Pochodził z rodziny szlacheckiej, pieczętującej się herbem Syrokomla. Uczęszczał do szkoły średniej w Sankt Petersburgu. Ukończył ją w 1910 roku. Tam też kontynuował naukę, studiując w Instytucie Psycho-Neurologicznym. Był również studentem na Wydziale Rolnictwa politechniki ryskiej, a później także w Instytucie Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa w Warszawie.
Już podczas studiów rozpoczął działalność niepodległościową - w 1911 roku był jednym ze współzałożycieli struktur Związku Walki Czynnej w północno-zachodnich guberniach Imperium Rosyjskiego. W 1914 roku, po wybuchu I wojny światowej walczył w Polskiej Organizacji Wojskowej (dowodził jej oddziałami lotnymi). Nieco później znalazł się w Legionach Polskich.
W 1915 roku poślubił bojowniczkę z POW, malarkę i pedagoga - Annę Krysińską. Miał z nią syna Witolda i córkę Marię[2].
edytuj Służba w Wojsku Polskim
Od 1918 roku w Wojsku Polskim. Od 1919 r. służył w Biurze Wywiadowczym Sztabu Głównego WP. Utrzymywał wówczas kontakty z POW w okręgu suwalskim i był zaangażowany w zajęcie Wilna w kwietniu 1919 r. Brał także udział w "buncie" Żeligowskiego i wkroczeniu Grupy Operacyjnej "Bieniakonie" do Wilna w październiku 1920. Następnie został szefem Oddziału II Sztabu Wojska Litwy Środkowej, gdzie pracował do 1922 roku. Na czas wykonywania mandatu posła przeniesiony został w stan nieczynny. W 1932 pozostawał w dyspozycji szefa Departamentu I Piechoty M.S.Wojsk..
edytuj Służba publiczna i działalność polityczna
W 1922 roku wstąpił do PSL Wyzwolenie, którego został wiceprezesem i pełnił tę funkcję do 1925 roku. W tym czasie uzyskał mandat parlamentarny i został posłem na Sejm z ziemi wileńskiej. Był członkiem parlamentu nieprzerwanie do 1939 roku.
Od początku lat 20. XX wieku był członkiem loży masońskiej "Tomasz Zan"[1].
W kwietniu 1925 roku był jednym z współzałożycieli Partii Pracy. W październiku 1926 roku został jej prezesem, a w 1928 wiceprezesem Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem. Po śmierci Józefa Piłsudskiego, znalazł się w grupie polityków skupionych wokół prezydenta Ignacego Mościckiego[1][3].
Od 10 lipca 1930 r. do końca lutego 1934 piastował stanowisko wojewody białostockiego. W tym czasie usprawniał administrację, zwiększył nadzór nad urzędnikami, stawiał na rozbudowę kanalizacji i sieci ulic w Białymstoku. Założył również Wojewódzki Komitet do Spraw Bezrobocia, jak również miał swój udział w utworzeniu Białostockiej Izby Rolniczej i zapewnieniu udziału przedsiębiorców białostockich w II Targach Wileńskich. Był również jednym ze współzałożycieli klubu Białostockiego Klubu Sportowego Jagiellonia (którego był honorowym prezesem[4]). Następnie przez kilka miesięcy (od 2 marca do 1 lipca) w 1934 roku sprawował stanowisko komisarycznego prezydenta Warszawy.
W latach 1934-1935 zajmował stanowisko ministra spraw wewnętrznych. Od 13 października 1935 do 15 maja 1936 roku pełnił urząd premiera rządu. Po upadku rządu, w latach 1936-1939, w gabinecie Felicjana Sławoja-Składkowskiego był ministrem pracy i opieki społecznej. Po przegranej kampanii wrześniowej znalazł się w Rumunii, później przebywał na emigracji we Francji, od 1940 roku w Wielkiej Brytanii, gdzie zmarł.
edytuj Awanse:
- porucznik - 2 grudnia 1918
- kapitan - 1 grudnia 1919
- major - zweryfikowany ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 (w 1924 r. zajmował 204 lokatę w korpusie oficerów zawodowych piechoty)
- podpułkownik - 14 grudnia 1931 ze starszeństwem z 1 stycznia 1932 i 1 lokatą w korpusie oficerów piechoty
edytuj Ordery i odznaczenia:
- Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari
- Krzyż Walecznych – czterokrotnie
- Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów: Marian Zydram-Kościałkowski (pl). [dostęp 26 lipca 2008].
- ↑ Wojciech Śleszyński: Wrota Podlasia - Marian Zyndram-Kościałkowski (pl). [dostęp 26 lipca 2008].
- ↑ Marian Zyndram-Kościałkowski (1892-1946) (pl). [dostęp 26 lipca 2008].
- ↑ Jak to z władzami bywało... (pl). [dostęp 26 lipca 2008].
edytuj Źródła:
- Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924.
- Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928.
- Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932.
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34.
edytuj Linki zewnętrzne
| W dniu zaprzysiężenia |
Leon Kozłowski • Józef Beck • Michał Butkiewicz • Henryk Floyar-Rajchman • Wacław Jędrzejewicz • Emil Kaliński • Czesław Michałowski • Bronisław Nakoniecznikow-Klukowski • Jerzy Paciorkowski • Bronisław Pieracki • Józef Piłsudski • Władysław Marian Zawadzki |
|
| Późniejsi członkowie rządu |
Juliusz Poniatowski • Marian Zyndram-Kościałkowski |
| W dniu zaprzysiężenia |
Walery Sławek • Józef Beck • Michał Butkiewicz • Henryk Floyar-Rajchman • Wacław Jędrzejewicz • Emil Kaliński • Czesław Michałowski • Jerzy Paciorkowski • Józef Piłsudski • Juliusz Poniatowski • Władysław Marian Zawadzki • Marian Zyndram-Kościałkowski |
|
| Późniejsi członkowie rządu |
Tadeusz Kasprzycki p.o. |
| W dniu zaprzysiężenia |
Marian Zyndram-Kościałkowski • Eugeniusz Kwiatkowski • Józef Beck • Konstanty Chyliński p.o. • Roman Górecki • Władysław Jaszczołt • Emil Kaliński • Tadeusz Kasprzycki • Czesław Michałowski • Juliusz Poniatowski • Władysław Raczkiewicz • Juliusz Ulrych |
|
| Późniejsi członkowie rządu |
| W dniu zaprzysiężenia |
Felicjan Sławoj Składkowski • Eugeniusz Kwiatkowski • Józef Beck • Witold Grabowski • Emil Kaliński • Tadeusz Kasprzycki • Juliusz Poniatowski • Antoni Roman • Wojciech Świętosławski • Juliusz Ulrych • Marian Zyndram-Kościałkowski |
|
| Późniejsi członkowie rządu |
Stanisław Thugutt | Stanisław Wojciechowski | Józef Kuczyński | Leopold Skulski | Stanisław Downarowicz | Antoni Kamieński | Ludwik Darowski p.o. | Władysław Sikorski | Władysław Kiernik | Władysław Sołtan | Zygmunt Hübner | Cyryl Ratajski | Władysław Raczkiewicz | Stefan Smólski | Kazimierz Młodzianowski | Felicjan Sławoj Składkowski | Henryk Józewski | Bronisław Pieracki | Leon Kozłowski | Marian Zyndram-Kościałkowski | Felicjan Sławoj Składkowski
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
